Toen ik als kind de vriendenkringbeelden van mijn moeder zag, maakte het me vaak boos. Al die beeldjes, overal in huis. Ik begreep niet waarom ze er zoveel had. Pas jaren later ontdekte ik wat ze werkelijk betekenden. Mijn moeder had die kring van mensen om haar heen nodig om staande te blijven. Nu ik dat besef, kan ik met veel meer zachtheid en begrip naar haar én naar die vriendenkringbeelden kijken.
Soms begint een verhaal met iets heel kleins…
Sommige herinneringen uit onze jeugd lijken onbelangrijk. Een geur, een liedje of een voorwerp waar je als kind nauwelijks bij stilstond.
Voor mij waren dat de vriendenkringbeelden van mijn moeder.
Pas jaren later ontdekte ik dat die beelden veel meer vertelden dan ik ooit had kunnen vermoeden. Niet alleen over haar leven, maar ook over mijn eigen plek binnen ons gezin.
Dit is mijn persoonlijke verhaal.
Toen ik als kind onze woonkamer binnenliep, zag ik ze overal staan.
Vriendenkringbeelden.
Groot en klein. Op een kast, op een plank, soms meerdere naast elkaar. Als kind begreep ik niet waarom mijn moeder er zoveel had. Sterker nog, ik vond het vaak maar rommelig. Pas jaren later ontdekte ik dat die beelden veel meer vertelden dan ik toen kon begrijpen.
Mijn moeder heeft onder andere de diagnose bipolair en is licht verstandelijk beperkt. Hierdoor had zij veel ondersteuning nodig van de mensen om haar heen. Mijn oma hielp bijna dagelijks mee in de zorg, mijn vader bleef bij ons gezin om voor mij te zorgen en daarnaast waren er hulpverleners, artsen, buren en collega’s die een belangrijke rol speelden in haar leven.
Langzaam begon ik te begrijpen wat die vriendenkringbeelden voor haar betekenden. Ze stonden symbool voor wat zij zo hard nodig had: een kring van mensen die haar droegen. Terwijl ik haar verhaal steeds beter begon te begrijpen, ontdekte ik ook iets over mijn eigen plek binnen ons gezin.
Toen ik niet langer alleen kind was. Kinderen zijn loyaal. Vaak veel loyaler dan we ons realiseren.
Wanneer een ouder ziek is, kwetsbaar is of ondersteuning nodig heeft, voelt een kind dat haarfijn aan. Zonder dat iemand iets hoeft te zeggen, gaat een kind helpen, zorgen, zich aanpassen of verantwoordelijkheid dragen.
Niet omdat het moet. Maar uit liefde.
Ook ik nam onbewust verantwoordelijkheden op mij die eigenlijk niet bij een kind horen. Ik voelde aan wat nodig was, hield rekening met mijn moeder en probeerde de balans binnen ons gezin te bewaren.
Pas veel later ontdekte ik dat ik daarmee langzaam steeds verder verwijderd raakte van mijn eigen plek.
De inzichten van familieopstellingen
Tijdens mijn eigen proces kwamen familieopstellingen op mijn pad.
Voor het eerst kon ik niet alleen begrijpen wat er was gebeurd, maar het ook voelen.
Ik ontdekte hoe een gezin onbewust op zoek gaat naar evenwicht wanneer een ouder door ziekte of beperkingen niet volledig op zijn of haar plek kan staan.
Een kind beweegt dan vaak mee.
Het gaat zorgen.
Past zich aan.
Wordt groter dan eigenlijk nodig is.
Niet omdat het daarvoor kiest, maar omdat liefde en loyaliteit sterker zijn dan woorden.
Door familieopstellingen zag ik dat ik jarenlang verantwoordelijkheid had gedragen die nooit van mij is geweest.
Niet uit schuld.
Niet uit verwijt.
Maar vanuit liefde.
Dat inzicht bracht iets wat ik jarenlang had gemist.
Rust.
Van boosheid naar begrip
Jarenlang voelde ik boosheid.
Boosheid over situaties uit mijn jeugd.
Boosheid over alles wat ik had gemist.
Boosheid over verantwoordelijkheden die ik als kind had gedragen.
Maar langzaam maakte die boosheid plaats voor iets anders.
Begrip.
Niet omdat het verleden ineens anders werd.
Maar omdat ik mijn moeder anders leerde zien.
Ik zag een vrouw die, binnen haar mogelijkheden, haar uiterste best deed.
Een vrouw die zelf ook steun nodig had.
Wanneer ik nu terugdenk aan die vriendenkringbeelden, zie ik geen verzameling beeldjes meer.
Ik zie een moeder die verlangde naar verbinding.
Een vrouw die mensen om zich heen nodig had om staande te blijven.
En ik zie een kind dat uit liefde probeerde mee te dragen.
Terug naar mijn eigen plek
Familieopstellingen hebben mij geholpen om verantwoordelijkheid terug te geven waar die hoort.
Om mijn moeder weer mijn moeder te laten zijn.
En mezelf weer dochter.
Dat veranderde niet alleen mijn blik op het verleden, maar ook op het leven van nu.
Ik ervaar meer rust.
Meer zachtheid.
Meer vrijheid om mijn eigen keuzes te maken.
Misschien is dat wel de grootste kracht van familieopstellingen.
Niet dat ze het verleden veranderen.
Maar dat ze zichtbaar maken wat al die tijd gezien wilde worden.
En soms vertellen juist de kleinste dingen uit onze jeugd ons, jaren later, precies het verhaal dat we toen nog niet konden begrijpen.
